در ابتدای مقاله از مخاطبان گرامی و بی نظیر زومیت استدعا دارم تا به کمک نظرات ارزشمندشان ما را باز هم در ارایه مقالات اختصاصی یاری کنند تا بتوانیم در انتهای هر مقاله نتیجه گیری درستی از پیش بینی نسبت به آینده پیش رو داشته باشیم.

قله نبوغ و خلاقیت: گیتس و جابز

در دهه اخیر شاهد رشد حیرت انگیزی در جهان دیجیتال و محصولات مبتنی بر منطق یک و صفر بوده ایم. بعد از آن که بزرگان تکنولوژی قادر به فراهم کردن بستر سخت افزاری لازم برای جهش بشر به سوی آینده شدند، نرم افزار و نرم افزار نویسی برای سوار شدن بر این بستر و رساندن بشر به قله فناوری وارد کارزار شدند. بشر برای ارتباط با ماشین نیاز به رابط کاربری مناسب داشت و بدین ترتیب سیستم عامل همانند یک لایه دوسویه، وظیفه ارتباط مناسب بشر با ماشین را بر عهده گرفت. شاید بارها قصه جابز و گیتس درمورد سیستم عامل و درگیری تمام ناشدنی آن ها را شنیده باشید. قصه ای که شخص خوب و بدش، مبتکر و دزدش هنوز بر کسی آنچنان روشن نشده است. ولی مفهومی که ما از این حکایت نیاز داریم بسیار والاتر از این گروکشی ها است. بی تردید گیتس و جابز بازیگران اصلی تغییر نرم افزاری و حتی سخت افزاری جهان کنونی ما بوده اند و چه عالی هر یک از آن ها در زمانی که چشمان همه به سوی پیشرفت سخت افزار دوخته شده بود به اهمیت نرم افزار پی بردند.

آن ها علاوه بر این که اولین بودند بهترین نیز بودند و برای سال ها جهان را وامدار خود ساختند. البته مسیر زندگی این نابغه های فناوری و بازاریابی به شکلی رقم خورد که گیتس امپراطوری عظیم مایکروسافت را در گستره کره آبی بنا کرد و سال های سال بر تخت این امپراطوری تکیه زد در حالی که در طرف دیگر جابز با انبوهی از نبوغ و خلاقیت در حال دست و پنجه نرم کردن با انواع و اقسام مشکلات و تجربه اندوزی در میان آن ها بود. کسانی که با جابز آشنایی داشتند هیچ گاه از ورود محصولاتی همانند آیپد و آیفون متعجب زده نشدند چرا که اگر فردی قرار بود این مدل محصولات را به جهان هدیه کند او فقط و فقط می توانست جابز باشد. جابز از همان ابتدا بنیان محکمی را در تفکرات تکنولوژیکی خود پایه ریزی کرد و تا آخر عمر به آن وفادار ماند. این وفاداری روزی او را مدیر عامل با ارزش ترین کمپانی جهان کرد و بدین ترتیب امپراطوری جدیدی در جهان برپا گردید. امپراطوری از ثروت، شهرت و قدرت و فقط به یاری ابزار علم، نبوغ و خلاقیت.

نوکیا و سرنوشت متأثر از نبوغ جابز

بهتر است بعد از این مقدمه طولانی و ادای احترام به جابز فقید و گیتس بزرگ به شکل دادن بدنه اصلی مطلب و ریزه کاری های آن بپردازیم. به زمانی باز می گردیم که کیفیت و نوآوری در کنار فروش موفق در دستان شرکت فنلاندی نوکیا چنبره زده بود. چه کسی قادر است چشمان حقیقت بین خود را به آنچه که نوکیا در صنعت ارتباطات سیار و گوشی های مدرن به جهان اهدا کرده است، ببندد. نوکیا با کیفیت بی رقیب محصولاتش، توان فنی بالا و بازاریابی صحیح، جایی برای عرض اندام دیگر رقبایش باز نگذاشت و تنها قطب پیروز زمان خود گردید.

ولی مگر برای بزرگان امکان خطا و اشتباه میسر نیست؟ آری هست ولی خطای بزرگان هزینه ای بس گزاف در پی دارد. آیا اینکه نوکیا قبل از ظهور آیفون، سرخوش از موفقیت، خود را در منطقه آسایش تصور کرد و آنچنان که شایسته بود برای تولید محصولات انقلابی تلاش نکرد، می تواند دلیلی بر پایان یافتن روزهای طلایی این شرکت باشد؟ آیا واقعا در آن روزها (سال 2007) دنیای دل زده از محصولات این شرکت، تشنه محصول انقلابی بود؟ شاید نتوان پایان عصر طلایی نوکیا را تمام و کمال به اشتباهات آن شرکت مرتبط دانست. مگر N95 نوکیا چیزی از خلاقیت، کیفیت و زیبایی کم داشت؟

حقیقتا جواب این سوالات را فقط در جمله معروف جابز در معرفی آیفون نسل اول و سیستم عامل تازه متولد شدهiOS می توان یافت. جابز در مراسم رونمایی آیفون اعلام کرد که محصول این شرکت پنج سال از زمان خود جلوتر است. به راستی نبوغ جابز و تمامی همکارانش در اپل، باعث شد دنیا پنج سال زودتر از آنچه که شایستگی داشت با نیاز آینده اش روبرو شود.

کاملا درست حدث زدید، اپل بسیار زودتر ازدیگر شرکت ها برای برآورده کردن نیاز کاربران به یک گوشی لمسی تعاملی وارد گود گردید. آن زمان آن نیاز به صورت خاموش در کاربران وجود داشت ( به راحتی از گوشی های لمسی ویندوزی HTC و گوشی های لمسی P1 سونی اریکسون می توان متوجه این موضوع گردید) ولی این نیاز هنوز به صورت جدی مورد توجه قرار نگرفته بود. اپل دقیقا به این نیاز خاموش سر و شکل درستی داد و رابط کاربری منحصر به فرد سیستم عامل iOS را همانند لباسی درخور بر آن پوشاند ( رویای همیشگی جابز). این نیاز قبلا توسط هیچ شرکتی به این صورت جدی و شایسته مورد عنایت قرار نگرفته بود و بدین صورت اپل با شناسایی یک حس مخفی و خاموش در کاربرانش تاریخ ساز شد. اپل در این زمینه اولین و در حقیقت همانند مدیر عاملش بهترین بود. اینجا همان نقطه ای است که دست از سرزنش نوکیا برداشته و تا حدی با این شرکت همدردی خواهیم کرد. بیشتر از آنکه اشتباهات نوکیا به این شرکت ضربه های کاری وارد کند، ظهور ایده های ناب جابز بعد از سال ها پختگی در گوشه های مغز خلاقش، ضربه های زهرداری بر پیکره این شرکت وارد ساخت.

بهتر است بدانیم معمولا محصولات مبتکرانه برای عرضه بر لبه شمشیر حرکت می کنند. این محصولات یا به موفقیت های بزرگی دست پیدا می کنند یا با شکستی مفتضحانه، انبوهی از سرمایه هزینه شده را به هدر می دهند. شکست در ورود یک محصول خلاقانه می تواند حاصل اشتباهاتی نظیر عدم ارایه در زمان مناسب، عدم توجه به نیاز قشر مخاطب و عرضه با کیفیت و پشتیبانی نا مناسب و... باشد.

همه بحث های بالا صورت گرفت تا به این قسمت از موضوع برسیم که خلاقیت اپل در آیفون و سپس آیپد در راستای ظهور اولین به معنای واقعی بود. آیفون و آیپد در حقیقت اولین و بهترین نوع از محصولات زمان خود بودند نه یک مدل اصلاح شده از تجربه شرکت های سازنده رقیب. در اینکه آیفون و آیپد، اولین گوشی همراه و اولین تبلت ساخته دنیا نیستند، تردیدی وجود ندارد ولی آیا قبل از اپل شرکتی توانسته بود محصولی حتی با کمترین شباهت به آیفون و آیپد را با موفقیت پایین در جهان عرضه کند. محصولی که همه جهانیان ببینند و در نتیجه نیاز خفته آن ها بیدار گردد. آیپد دقیقا نقطه اوج هنر بازاریابی اپل و تیم تحقیق و توسعه این شرکت بود. اپل با آیپد نیاز خفته ای را بیدار نکرد بلکه آن را بر اساس یک نیاز خفته دیگر بنا کرد.

به قول آرمان عزیز،

این محصول شاید کارهای بسیار محدودی را انجام می داد، اما این کارهای محدود را بسیار بهتر از ابزارهای دیگر انجام می داد. سیاستِ «انجام کامل یک مجموعه کار ناقص بهتر از انجام ناقص یک مجموعه کار کامل است» جواب داد و آیپد کم کم جایگاه خود را یافت و به حیطه کامپیوتر شخصی نفوذ کرد.

تولد آیفون همانند افروختن آتش در انبار سرمایه و آبروی رقبا بود. اپل یک تنه تمامی شرکت های عظیم سخت افزاری و نرم افزاری جهان تکنولوژی را به چالش کشاند. سامسونگ، HTC، سونی، موتورولا از جمله شرکت های سخت افزاری بودند که در حال رشد در حاشیه فعالیت های شکوهمند نوکیا قرار داشتند ولی هنگامی که آب شدن کوه ثروت و سرمایه نوکیا را با چشمان خود به نظاره نشستند به عمق فاجعه پی بردند و برای فرار از سرنوشت فرمان روای گذشته، تمهیداتی اثر بخش اندیشیدند.

جالب تراز سرنوشت شرکت های تولیدکننده گوشی های همراه، فعالیت های در ظاهر بی ربط مایکروسافت و گوگل در این زمینه بود. مایکروسافت با ارایه ناموفق ویستا و کسب تجربه لازم به فروش ویندوز 7 دل بسته بود و همچنان یکه تاز رقابت در عرصه رایانه در جهان به شمار می رفت. غول جستجوی جهان، استاد بلامنازع تبلیغات اثر بخش اینترنتی، گوگل محبوب و کم حاشیه نیز برای خودش قدرتی دست وپا کرده بود. پس چه بلایی بر سر مایکروسافت و گوگل آمد که آن ها نیز برای عرضه موفق سیستم عامل گوشی های همراه به تقلا افتادند؟

آینده تکنولوژی در محصولات همراه کم مصرف، زیبا، خوش دست با رابط کاربری مناسب و تجهیزات سخت افزاری بهینه خلاصه می شود و از این رو همه به پیروی از یافته های اپل در این زمینه، نسخه های به روز شده ای از نقشه آینده جهان را ترسیم کردند. گوگل با سیستم عامل متن باز اندروید توانست از یک سو قلب دل زدگان از انحصار گرایی اپل را تصاحب کند و در سمت دیگر شرکت های سخت افزاری بزرگی همانند سامسونگ، سونی و HTC را از بی هویتی و سردرگمی نجات دهد.

گوگل نقشه نجات آینده خویش و حال شرکت هایی نظیر سامسونگ را در گرو محصولاتی نظیر اندروید پیدا کرد و بر شتاب واحد های تحقیق و توسعه خود برای نشان دادن توان این شرکت در ارایه محصولات نوآورانه ای همانند عینک گوگل و خودروهای بدون راننده افزود تا از دامنه موج فراگیر اپل بکاهد.

مایکروسافت نیز با بهره گیری از تجارب تلخ گذشته در ارایه محصولات سخت افزاری و نرم افزاری ناموفق (در دنیای موبایل) به طراحی و تولید سیستم عامل روان و زیبای ویندوز فون روی آورد. اما این سیستم عامل در نسخه های اولیه خود از قدرت لازم برای رقابت با اندروید و iOS برخوردار نبود و بدین ترتیب موفق به جذب شریک مطرح سخت افزاری نگردید.

نوکیا در سرگردانی گذشته و در آرزوی آینده

حال و روز نوکیای محبوب حکایتی بس شنیدنی است. زمانی که بوکسور دوست داشتنی شما که سال ها در انتظار موفقیتش، فریاد کشیدید با همان ضربه اول چنان از هوش رود که ماه ها برای بیدار شدنش دست به دعا بردارید، آنگاه چه حالی پیدا خواهید کرد؟ پهلوانی که با اولین رقیب جدی، صحنه را خالی کند بیانگر روزگاران تلخ نوکیا است. این شرکت بیش از همه خطر اپل را با تمام وجودش احساس کرد و قدرت نازنینش را در خطر دید طبیعتا بیش از دیگران حیران و متعجب زده شاهد به گل نشستن کشتی سرمایه و آبروی خود شد. این شرکت همانند عاشقی حیران به دور از اتفاقات اطرافش سر در لاک سیمبین فرو برد و با انواع و اقسام بهینه سازی سعی در فراموشی خاطرات گذشته با معشوق شیرین کرد.

مایکروسافت نیز دیگر با رقیب ضعیف گذشته که کمترین آزاری برای این شرکت نداشت روبه رو نبود، بلکه تمام دارایی و اندوخته حال و آینده ی پیش رو را در خطر می دید. ولی مایکروسافت و ویندوز فون بدون شریک توانای سخت افزاری، با کبریت بی خطر تفاوتی نداشتند. نوکیای خسته و مضطرب از آینده نیز در پی جانشینی برای سیمبین دست یاری به سوی قطب دیگر نرم افزار جهان، رقیب با کفایت اپل دراز کرد تا بدین ترتیب وصلت میمونی در جهان تکنولوژی رقم خورد.

این وصلت سرآغازی شد برای تولید سری زیبا ولی ناموفق لومیای نوکیا بر پایه سیستم عامل ویندوز فون و نسخه قابل تحسین ویندوز فون 7.5.

سرآغاز یک نبرد تن به تن

اندروید به نسخه 4.1 خود رسیده است. رابط کاربری شکوهمندانه، نوآوری و خلاقیت Google Now و حمایت سخت افزاری ابرقدرتی همانند سامسونگ، نوید یک فاتح پیروز در نبرد مدرن کنونی را می دهد. در دیگر سمت میدان، ویندوز فون 8 با بهره گیری از هسته ویندوز 8 و رابط کاربری مبتنی بر کاشی های زنده و بهره گیری از سابقه درخشان نوکیا چشمان منتظر و خوش بین دوست داران ویندوز را به دنبال دارد. اپل در سوی دیگر میدان، مست و شادمان از نبردهای گذشته بر طبل پیروزی می کوبد و با انبوهی از طرفداران متعصب خود که ساعت ها در انتظار نشستن را برای محصول جدید این شرکت به کتاب رکوردها سپرده اند، برای دشمنانش رجز می خواند. آیا پیروزی در این نبرد به یک قهرمان انقلابی نیاز ندارد؟ کدام یک از مبارزان بالا می توانند در این نبرد پیروز شوند؟

این نبرد لزوما به یک پیروز واقعی نیاز ندارد بلکه می تواند بدون اتفاقات خاصی، به رویه گذشته بازگردد. بازگشت به رویه گذشته شاید فاتح بزرگی برای نتیجه این نبرد به جهان معرفی نکند اما بازنده بزرگی همانند نوکیا و مایکروسافت خواهد داشت. مایکروسافت با توجه به پیش بینی ها، در بازار PC و با ویندوز 8 قادر است سال های بی شماری را برای حیات با عزت خود تضمین کند و این شکست به معنای پوچی مطلق نخواهد بود. به علاوه مایکروسافت هنوز چشم و امیدی هم به دیگر تولید کننده های موفق نظیر سامسونگ دارد و این امید را با گذاشتن پستی برای معرفی اولین گوشی ویندوز 8 جهان، ساخته سامسونگ در بلاگ رسمی خود پیش از مراسم Unpack سامسونگ نشان داد. اما نوکیا جهان غریبی دارد. نوکیا تمام توان، سرمایه و آبروی خود را برای پیروزی در این نبرد هزینه کرده است و شکست در این میدان برابر با از بین رفتن این شرکت و بربادرفتن آرزوهای تمامی دوست داران وفادارش خواهد بود.

چه تعداد از کاربران گوشی های همراه هنگام کار با گوشی خود دستکش به دست دارند؟ آیا کاربران از سرعت پایین رفرش نمایشگرهای خود به ستوه آمده اند؟ آیا نمایشگرهایی همانند AMOLED سامسونگ در نور شدید آفتاب نیاز کاربرانشان را برطرف نکرده اند؟ چه تعداد از کاربران به عکاسی با کیفیت در شب و آن هم با گوشی خود نیاز دارند؟

آیا به نظر شما، نوکیا با این امکانات سخت افزاری حقیقتا مبتکرانه ولی، نه انقلابی می تواند پیروز میدان ترسیم شده در سطور بالا گردد؟ این امکانات برای کاربران معمولی بیشتر به یک انقلاب شباهت دارد یا به یک بهینه سازی قابل تحسین؟

اپل در سال 2007 با یک طوفان عظیمی از تکنولوژی رهسپار مبارزه با سلطنت نوکیا شد و توانست آن را نابود کند، اما تکنولوژی های معرفی شده نوکیا توان ایجاد حتی نسیمی در برابر قدرت و تسلط کنونی آیفون و اندروید را دارا می باشند؟ حتی این تکنولوژی ها برای تغییر در عادت و نگرش کاربران توانایی لازم را در اختیار دارند؟

بی شک امید تمامی نوکیا دوستان به اسلحه توانایی است که مایکروسافت برای لومیا تدارک دیده است. آیا این اسلحه توانا یعنی ویندوزفون 8، پا را از زمان خود فراتر گذاشته است یا حقیقتا تن به تن رقبای خود در حال حرکت است؟

به نظر نگارنده این سطور، نوکیا دست آورد عظیمی را با تکنولوژی های معرفی شده در اختیار جهان قرار داده است و این شرکت به کمک قدرت فوق العاده ویندوز فون8 (که بنده بی صبرانه انتظار ورودش را می کشم) قادر است گوشی های شاخصی را به بازار روبه رشد گوشی های همراه معرفی کند. اما علی رغم این مسایل، دستاوردهای معرفی شده برای بازگرداندن نوکیا به عنوان بازیگر مطرح در صنعت گوشی های همراه و رقابتی شانه به شانه با آیفون و اندروید کافی نخواهد بود و انتظار جهشی وسیع تر در نگرش نوکیا به آینده گوشی های همراه، انتظار معقولی است.        منبع:زومیت