اگر کلمه کلیدی «جاوا» را در گوگل جستجو کنید، دومین نتیجه ی شما را به ویکی پدیا، دانشنامه ی معروف، راهنمایی می کند که در آنجا چنین خواهید خواند: «جاوا (به انگلیسی: Java)‏ یک زبان برنامه نویسی شئ گراست که برای اولین بار توسط جیمز گوسلینگ در شرکت سان مایکروسیستمز ایجاد شد و در سال ۱۹۹۵ به عنوان بخشی از سکوی جاوا منتشر شد. زبان جاوا شبیه به ++C است اما مدل شیءگرایی آسان تری دارد و از قابلیت های سطح پایین کمتری پشتیبانی می کند. یکی از قابلیت های اصلی جاوا این است که مدیریت حافظه را بطور خودکار انجام می دهد. ضریب اطمینان عملکرد برنامه های نوشته شده به این زبان بالا است و وابسته به سیستم عامل خاصی نیست، به عبارت دیگر می توان آن را روی هر رایانه با هر نوع سیستم عاملی اجرا کرد. برنامه های جاوا به صورت کدهای بیتی همگردانی (کامپایل) می شوند. که مانند کد ماشین هستند و به ویژه وابسته به سیستم عامل خاصی نیستند.»

اما جاوا به زبان آدمیزان به چه معنی است؟ حقیقت آن است که جاوا با وجود مشکلاتی که دارد، تنها برای عده ای از کاربران حرفه ای مناسب است. در ذیل شرح ساده، مختصر و مفیدی درباره ی ماهیت جاوا، کاربردها، مشکلات و چگونگی رهایی از آن آمده است.

جاوا چیست؟

جاوا یکی از زبان های برنامه نویسی برای توسعه و کدنویسی نرم افزارهای رایانه ای است. اگر شما کاربر عادی رایانه هستید، احتمالاً زمانی که یکی از برنامه هایتان نیازمند «محیط میزبان زبان اجرا» (یا Runtime) جاوا شده، با آن برای اولین بار آشنا شده اید، و به همین خاطر مجبور شدید بسته جاوا را دریافت کرده و بر روی سیستم عامل خود نصب و راه اندازی نمایید. از این محیط میزبان زبان اجرا که بگذریم، جاوا دارای افزونه ی مخصوصی برای مرورگرهای اینترنتی است، که برای اجرای برنامه هایی که با این زبان و مخصوص مرورگر نوشته شده، لازم است.

باید توجه داشته باشید که جاوا و جاوا اسکریپت دو موضوع و مقوله ی متفاوت هستند. در واقع، به جز نام، این دو هیچ شباهتی به یکدیگر ندارند! جاوا اسکریپت عموماً در اسناد HTML استفاده می شود (صفحات وب) و نمی تواند به صورت یک برنامه مستقل در سیستم عامل اجرا شود. هر چند که نام گذاری و کاربردهایشان در صفحات وب می تواند تا حدودی کاربران را گیج کند، اما این دو از یکدیگر مجزا هستند. از این گذشته، در حالی که بخش بزرگی از صفحات موجود در وب از جاوا اسکریپت بهره می برند، تنها تعداد بسیار کمی از وب سایت ها از جاوا کمک گرفته اند. جاوا اسکریپ برای ایجاد صفحه های پویا و بسیاری از قابلیت های وب سایت های مدرن مورد استفاده قرار می گیرد. جاوا اسکریپت بر روی کامپیوتر کاربر اجرا می شود و در واقع یک زبان کلاینت بیس است.

با توجه به جدا بودن این دو، از این پس تنها به ارائه توضیحات بیشتر پیرامون جاوا بسنده خواهیم کرد. همان جاوای که این روزها  ناامن شده و بسیاری از کاربران و کارشناسان امنیت وب را به حساس کرده است.

آیا جاوا ناامن است؟

جاوا دارای دو بخش اصلی است: اول «محیط میزبان زبان اجرا» (Runtime) که بر روی رایانه ی شما اجرا می شود و به سیستم عامل اجازه می دهد برنامه های نوشته شده به زبان برنامه نویسی جاوا را به درستی اجرا کند؛ و دوم، افزونه ی مرورگر که برای اجرای صحیح برنامه های تحت وب طراحی شده است. زمانی که در رسانه ها از ناامنی جاوا می شنوید، منظور وجود حفره های امنیتی در افزونه ی مخصوص جاوای مرورگر است. این در حالی است که برنامه های جاوا اصولاً ناامن نیستند و این افزونه ی مرورگر است که مشکل آفرین می شود.

جالب است بدانید کارشناسان لابراتوآرهای امنیتی کاسپراسکای، افزونه ی مرورگر جاوا را مسئول 50 درصد از حملات اینترنتی سال گذشته معرفی کرده اند؛ و روزی نیست که متخصصان امنیتی، غیرفعال کردن این قابلیت را در مرورگر کابران توصیه کرده اند. این کارشناسان معتقدند که افزونه ی جاوا دارای حفره های امنیتی متعددی است که به مجرمان اینترنتی اجازه ی سرقت کلمات عبور، شماره کارت های اعتباری، و دیگر اطلاعات شخصی کاربران را می دهد. و متاسفانه هر از گاهی، حفره های امنیتی جدیدتری نیز در این بستر یافت می شود.

آیا باید جاوا را غیر فعال کنم؟

حقیقت آن است که در اغلب موارد اصلاً نیازی به نصب افزونه ی جاوا بر روی مرورگر رایانه ی خود ندارید. اما اگر آن را پیشتر نصب کرده اید و نظرتان با خواندن این مقاله عوض شده است، می توانید با مراجعه به بخش تنظیمات مرورگر اینترنتی تان آن را به سادگی غیرفعال نمایید. به همین خاطر در مرورگر کروم، دستور ذیل را در کادر نشانی وارد کنید «chrome://plugins» و یا در مرورگر فایرفاکس به Tools > Add-Ons > Plugins بروید. سپس، با کلیک بر روی عبارت Disable (غیرفعال) آن را محو کنید. تمام شد، خلاص!

هر چند افزونه ی مرورگر جاوا مشکلات امنیتی خاص خود را دارد، «محیط میزبان زبان اجرا» (یا Runtime) نیز در رایانه خالی از اشکال نیست. برای نمونه این برنامه مرتباً از شما می خواهد تا آن را بروزرسانی نمایید، یا اینکه فضایی از محیط system tray (کنار ساعت ویندوز) را اشغال کرده یا در زمان نصب نوار ابزار (Toolbar) ویژه ای را بر روی رایانه شما نصب می کند!

به همین دلایل عموماً توصیه می کنیم عطای جاوا را به لقایش ببخشید، و آن را از سیستم خود پاک کرده و از این همه دردسر خواسته و ناخواسته رهایی یابید. تازه، هر وقت که احساس کردید واقعاً به محیط جاوا نیاز دارید، می توانید آن را مجدداً نصب کنید؛ تا آن زمان هم راحت تر هستید و هم ایمن تر! برای پاک کردن جاوا از سیستم خود به کنترل پنل رفته و همانجا سر جاوا را ببرید! البته اگر نرم افزاری بر روی کامپیوتر دارید که با زبان جاو نوشته شده است باید بسته جاوا بر روی کامپیوتران نصب باشد.